• paylaş
• twittle
• paylaş
• paylaş

 

 

Giriş

 

Toplumda kadına yönelik şiddet, aile içi şiddet ve çocuk istismarı gibi olgulara karşı alınan önleyici tedbirlerin başında uzaklaştırma kararı gelmektedir. Uzaklaştırma kararı, özellikle 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ile gündeme gelmiş ve hukuk sistemimizde önemli bir yer edinmiştir. Bu makalede, uzaklaştırma kararının hukuki çerçevesi, uygulanması, koruyucu ve önleyici tedbir ayrımı, kararın ihlaline ilişkin yaptırımlar ve Yargıtay’ın konuya ilişkin içtihatları ayrıntılı şekilde ele alınacaktır.

 

 

 

I. Uzaklaştırma Kararının Hukuki Dayanağı

 

Uzaklaştırma kararı, temelde 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’a dayanır. Bu Kanun, şiddet mağdurlarını koruma ve şiddetin önlenmesini amaçlayan hem koruyucu hem de önleyici tedbirlerin alınmasına olanak tanır.

 

1.1. 6284 Sayılı Kanun’un Temel Hükümleri

 

Madde 5: Önleyici tedbir kararlarını düzenler. Örneğin, şiddet uygulayan kişinin mağdura yaklaşmaması, iletişim kurmaması, evden uzaklaştırılması gibi hükümler yer alır.

 

Madde 8: Koruyucu tedbir kararları kapsamında mağdur için barınma, geçici maddi yardım, psikolojik destek gibi olanaklar sağlanır.

 

Madde 11: Kararların ihlali halinde uygulanacak yaptırımlar (zorlama hapsi) düzenlenmiştir.

 

 

 

II. Uzaklaştırma Kararının Niteliği ve Uygulaması

 

2.1. Hukuki Niteliği

 

Uzaklaştırma kararı, önleyici idari tedbir niteliğindedir. Ceza yargılamasından bağımsız olarak verilebilir ve kesinleşmiş bir hüküm aranmaz. Hâkim, mülki amir veya kolluk amiri tarafından verilebilir.

 

2.2. Karar Süreci

 

Mağdurun veya vekilinin başvurusu üzerine,

 

Mülki amir veya kolluk kuvvetleri, acil durumlarda 24 saat süreyle geçici karar verebilir,

 

Nihai karar sulh ceza hâkimi veya aile mahkemesi hâkimi tarafından verilir,

 

Genellikle 30 gün süreyle verilir; gerektiğinde uzatılabilir.

 

 

2.3. Delil ve Belge Aranmaması

 

6284 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre, uzaklaştırma kararı verilebilmesi için delil veya belge sunulması şart değildir; beyan yeterli olabilir. Bu husus, şiddetin önlenmesi amacıyla “önleyici hukuk” mantığına dayanır.

 

 

 

III. Kararın İhlali ve Yaptırımlar

 

3.1. Zorlama Hapsi

 

Uzaklaştırma kararının ihlali hâlinde, kabahatler değil ceza yaptırımı gündeme gelir. Aile Mahkemesi, ihlalin niteliğine göre 3 ila 10 gün arası zorlama hapsi kararı verebilir. Tekrarında bu süre 30 güne kadar çıkabilir. Ancak toplam süre 6 ayı geçemez.

 

3.2. TCK ile İlişkisi

 

Uzaklaştırma kararına rağmen tehdit, hakaret veya fiziksel saldırı söz konusu olursa, Türk Ceza Kanunu’ndaki (TCK) suç tipleri ayrıca uygulanır. Örneğin, 106. madde (tehdit), 125. madde (hakaret) gibi hükümler gündeme gelir.

 

 

IV. Uygulamada Sorunlar ve Eleştiriler

 

4.1. Delilsiz Karar Eleştirisi

 

Her ne kadar şiddet mağdurlarını korumak adına mağdur beyanı esas alınsa da, bu durum zaman zaman kötü niyetli başvurulara neden olabilmektedir.

 

4.2. Ortak Konutun Terk Edilmesi

 

Evli çiftlerde eşin evden uzaklaştırılması, barınma hakkı, nafaka yükümlülüğü gibi yeni hukuki sorunlara neden olmaktadır. Özellikle çocuklu ailelerde psikolojik etkileri önemli bir tartışma konusudur.

 

 

 

V. Emsal Mahkeme Kararları

 

1. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2021/11245 E., 2021/13576 K.

 

> "Uzaklaştırma kararının uygulanabilmesi için fiziksel şiddetin ispatı gerekmez. Mağdurun beyanı esas alınarak karar verilmesi yeterlidir."

 

 

 

Değerlendirme: Bu karar, uzaklaştırma kararının önleyici niteliğini pekiştirmekte ve mağdur beyanının hukuki değerini ortaya koymaktadır.

 

 

2. Anayasa Mahkemesi, 2018/10620 Başvuru No. (K.K. Kararı)

 

> Başvurucu, hakkında verilen uzaklaştırma kararının, konut dokunulmazlığını ihlal ettiğini ileri sürmüştür. AYM, "tedbirin kanuni temele dayandığını, ölçülü ve meşru olduğunu" belirterek başvuruyu reddetmiştir.

 

 

 

Değerlendirme: Anayasa Mahkemesi, 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen kararların temel hakları ihlal etmediğini belirtmiş, bu kararla uygulamanın anayasallığını teyit etmiştir.

 

 

3. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2020/876 E., 2020/1019 K.

 

> "Uzaklaştırma kararının kesin olarak ihlali halinde, hakkında zorlama hapsi uygulanmasına karar verilmesi usul ve yasaya uygundur."

 

 

 

Değerlendirme: Yargıtay, zorlama hapsinin caydırıcılığına vurgu yaparak, tedbir kararlarının yaptırımsız bırakılmaması gerektiğini ifade etmiştir.

 

 

Sonuç ve Değerlendirme

 

Uzaklaştırma kararı, Türk hukuk sisteminde şiddetle mücadele kapsamında önemli bir mekanizmadır. 6284 sayılı Kanun’un sağladığı yetkiler sayesinde, hızlı ve etkili tedbirler alınabilmekte; ancak uygulamada denge unsuru olan adil yargılanma, ölçülülük ve kötüye kullanımın önlenmesi prensiplerinin de gözetilmesi gerekmektedir.

 

Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları, uzaklaştırma kararlarının hukuki dayanağını ve uygulama ilkelerini netleştirmiş; bu kararlar uygulayıcılara yön göstermeye devam etmektedir.

 

Uzaklaştırma kararı almak için Eskişehir Aile hukuku avukatı Nazlı Kartal ile iletişime geçebilirsiniz.